Bulgarlar Ne Kadar Türk? Tarihsel Gerçekler ve Bulgar Tarihçilerin İtirafları

Merhaba tarih meraklıları! Balkan coğrafyasının en tartışmalı konularından birini, milliyetçilikten uzak, tamamen bilimsel veriler ve bizzat Bulgar tarihçilerin kaynakları ışığında masaya yatırıyoruz. Bugün "Bulgar" ismini taşıyan komşularımız, genetik ve kültürel olarak ne kadar Slav, ne kadar Türk?

Tuna Nehri'ni geçen atlı süvarilerden, bugünkü Avrupa Birliği üyesi Bulgaristan'a uzanan bu asimilasyon ve devletleşme hikayesi, tarihin en ilginç dönüşümlerinden biridir.

Asya'dan Balkanlar'a: Bir Devletin Doğuşu ve Kimlik Değişimi.

Bulgarların Kökeni: Han Asparuh ve Proto-Bulgarların Tuna Boylarına Gelişi

Bulgarların kökeni iki ana unsura dayanır: Devleti kuran askeri ve yönetici elit sınıf olan "Proto-Bulgarlar" (Ön Bulgarlar) %100 Türk kökenlidir (Hun-Oğur kolu). Ancak bu azınlık elit grup, fethettikleri topraklardaki kalabalık "Slav" nüfusu içinde zamanla erimiştir. 9. yüzyılda Hristiyanlığın kabulüyle dil ve din değişmiş, "Türk" kimliği biyolojik bir mirasa dönüşürken, kültürel kimlik "Slavlaşmıştır".

🧬 Terimler Sözlüğü: Proto-Bulgar Nedir?

Konuyu anlamak için şu ayrımı net yapmalıyız:

• Proto-Bulgarlar (Ön Bulgarlar): Karadeniz'in kuzeyinden gelen, Tanrı (Tangra) inancına sahip, Türkçe konuşan, "Han" unvanı kullanan, atlı göçebe Türk boylarıdır.
• Tuna Bulgarları: 681 yılında devleti kuran gruptur.
• Modern Bulgarlar: Proto-Bulgarların Slavlarla karışması sonucu ortaya çıkan, Slavca konuşan Ortodoks halktır.

📜 Bulgar Tarihçiler ve Bilim Adamları Ne Diyor?

Bulgaristan'da komünist dönemde "Türk kökeni" reddedilip "Trak" kökeni öne çıkarılmaya çalışılsa da, ciddi Bulgar tarihçilerin (Babaların) görüşleri nettir:

1. Prof. Vasil Zlatarski (Bulgar Tarihçiliğinin Babası)

Modern Bulgar tarihçiliğinin kurucusu sayılan Zlatarski, "Bulgaristan Tarihi" adlı dev eserinde Proto-Bulgarların Hun-Türk kökenli olduğunu net bir şekilde ifade eder. Ona göre devleti kuran irade, Asya steplerinin teşkilatçı zekasıdır.

2. Prof. Rasho Rashev (Arkeolog ve Tarihçi)

Özellikle Pliska ve Preslav (İlk Bulgar başkentleri) kazılarını yapan Rashev, bu şehirlerin mimarisinin, runik yazıların ve takvim sisteminin Orta Asya Türk gelenekleriyle birebir örtüştüğünü kanıtlamıştır. Rashev'e göre; "Yönetici sınıf tartışmasız Türktür, halk Slavdır."

3. İsimler Listesi (Bulgar Hanları)

Bulgaristan'ın en eski yazılı kaynağı olan "Bulgar Hanları Listesi" (Imenik na Bulgarskite Hanove), Avitohol'dan (Atilla olduğu düşünülür) başlar. Listede kullanılan takvim, meşhur 12 Hayvanlı Türk Takvimi'dir. Yıllar "Dilom" (Yılan), "Shegor" (Sığır) gibi eski Türkçe kelimelerle ifade edilir.

⚔️ Devletin Kuruluşu ve Han Asparuh

Kubrat Han'ın (Büyük Bulgaristan Hanı) ölümünden sonra oğlu Asparuh Han, boyuyla birlikte Tuna nehrini geçerek bugünkü Bulgaristan topraklarına girer. Yıl 681'dir. Asparuh Han, burada dağınık yaşayan Yedi Slav Kabilesi'ni (Severiler vb.) egemenliği altına alır ve Birinci Bulgar Devleti'ni kurar.

Devletin Yapısı: Ordu ve yönetim tamamen Türk (Proto-Bulgar) elindedir. Tarım ve nüfus gücü ise Slavların elindedir. Bu dönemde Bulgarlar hala Gök Tanrı'ya (Tangra) inanmakta ve Türkçe konuşmaktadır.

⚰️ Kırılma Noktası: Asimilasyon ve Hristiyanlık (864)

Bulgarların "Türklükten çıkış" süreci, I. Boris Han döneminde başlar. Boris, devletin birliğini sağlamak ve Bizans ile Avrupa nezdinde tanınmak için radikal bir karar alır:

1. Resmi din Hristiyanlık (Ortodoks) olarak kabul edilir.
2. Türk inancı olan Tangraizm yasaklanır (Buna direnen 52 Türk boy beyi kılıçtan geçirilmiştir).
3. Slav alfabesi (Kiril) geliştirilir ve resmi dil Slavca olur.
4. "Han" unvanı bırakılır, "Knyaz" veya "Çar" unvanı alınır.

Bu olaydan sonra, azınlıkta olan Türk yönetici sınıf, kalabalık Slav nüfusu içinde 2-3 nesil içinde erir. Geriye sadece devletin adı (Bulgar) ve bazı askeri unvanlar kalır.

🩸 Genetik Araştırmalar Ne Söylüyor?

Günümüz Bulgaristan vatandaşları üzerinde yapılan DNA araştırmaları (Y-DNA haplogrupları), modern Bulgarların genetik havuzunun karmaşık olduğunu gösterir:

• Büyük Oran: Yerel Balkan halkları (Traklar) ve Slav genleri baskındır.
• Küçük Oran: Orta Asya kökenli (Türk/Altay) genetik belirteçler mevcuttur ancak düşüktür (%5-15 arası tahmin edilir). Bu durum, yönetici Türk elitinin sayıca az olduğunu doğrular.

---

💡 Uzmanın Notu

Bulgaristan'da bugün yaşayan Türkler (Deliorman ve Kırcaali Türkleri), Proto-Bulgarların devamı değildir. Onlar, Osmanlı İmparatorluğu döneminde Anadolu'dan (Konya, Karaman) oraya iskan edilen Oğuz/Türkmen kökenli Müslüman Türklerdir. Yani "Bulgar" kelimesi tarihsel olarak bir Türk boyunun adıyken, bugün etnik olarak Slav bir milleti tanımlar.

Tarih; devletleri kuranların kanı, yaşatanların ise diliyle yazılır. Bulgarlar, Türk kılıcıyla kurulmuş, Slav diliyle yaşamış bir millettir.

Anahtar Kelimeler: bulgarların kökeni türk mü, proto bulgarlar, ön bulgarlar, han asparuh kimdir, kubrat han, bulgar hanları listesi, vasil zlatarski, bulgarların slavlaşması, tangra inancı, tuna bulgarları, idil bulgarları, bulgaristan tarihi, 12 hayvanlı türk takvimi.